Genel İşçilik Alacakları Kıdem Tazminatı

Emeklilik Nedeniyle Fesih Nedir? Şartları Nelerdir?

Emeklilik Nedeniyle Fesih
Yazar admin

Emeklilik Nedeniyle Fesih Nedir?

İşçinin kıdem tazminatına hak kazanmasına olanak sağlayan fesih nedenleri 4857 sayılı İş Kanununun 24. Maddesinde düzenlenmiştir. Bunların dışında iş hayatında çalışanlar arasında en sık bilinen fesih türlerinden biri de emeklilik nedeni ile fesihtir. İsim olarak uygulamada kısaca emeklilik nedeniyle fesih olarak geçse de asıl olanın işçinin belirlenmiş prim gün sayısını ve sigortalılık süresini doldurarak emeklilik yaşını beklemeden sözleşmesini haklı bir sebeple feshetmesidir.

Bilindiği üzere özel sektörde çalışan bir işçinin, emekli aylığına hak kazanabilmesi için belirlenen prim gün sayısını ve sigortalılık yılını doldurmuş olması; tüm bunların yanı sıra yaş koşulunu sağlamış olması gereklidir. İşçi yaş, sigortalılık süresi ve prim sayısını öngörülen şekilde sağladığında yaşlılık aylığı almaya hak kazanır. Hak arasında emekli maaşı olarak bilinen aylık ücret işte bu yaşlılık aylığıdır.

Ancak mülga 1475 sayılı İş Kanununun 14. Maddesi işçiye belirli bir prim gün sayısını ve sigortalılık yılını doldurması halinde kendi isteği ile işten ayrılma ve bunun neticesinde kıdem tazminatı alma hakkı tanımaktadır.

Emeklilik nedeniyle fesih – 15 yıl 3600 gün şartı

İşçinin emeklilik nedeni ile fesih yoluna başvurarak iş ilişkisini sonlandırmasının birden fazla türü vardır. Emeklilik nedeni ile fesih şartlarından en bilineni 15 yıl 3600 gün şartıdır. Hatta emeklilik nedeni ile fesih denilince akla ilk olarak 15 yıl 3600 gün şartını dolduran işçinin emeklilik nedeni ile fesih yoluna başvurması gelmektedir.

Bir işçinin 15 yıl 3600 gün koşulu ile kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için sigorta girişinin 08.09.1999 tarihinden önce yapılmış olması gerekmektedir. İlk sigorta girişi 08.09.1999 tarihinden önce olanlar, 3600 gün sigorta primi yatırılmış olması ve 15 yıldır sigortalı olması koşulu ile iş sözleşmelerini feshedebilirler.

Yani emeklilik nedeni ile fesih için şu üç şartın birlikte sağlanmış olması gerekmektedir:

  • 08.09.1999 tarihinden önce sigorta girişinin yapılmış olması
  • 3600 gün sigorta priminin yatırılmış olması
  • 15 yıldır sigortalı olması

Unutmamak gerekir ki, bu şartların aynı işveren bünyesinde sağlanmış olması gerekmemektedir. İşçi 15 yıllık sigortalılık süresini ve 3600 gün prim gün sayısını farkı farklı işverenlerdeki çalışmaları ile sağlayabilir.

Bir örnek vermek gerekir ise; diyelim ki işçi 01.01.1990 yılında ilk kez işe başladı. Bu vesile ile bu işçinin ilk sigorta girişi 01.01.1990 tarihinde yapılmış oldu. Bu işçi bir dönem A şirketinde çalıştı. Ardından işten ayrıldı. Bir süre işsiz kaldı. Sonra B şirketinde çalışmaya başladı. B şirketinde çalışırken 3600 gün prim şartını doldurdu. Yani A şirketi ve B şirketi toplamda 3600 gün sigorta primi yatırdı. İşçi ilk iki şartı sağladığına göre geriye tek bir şart kalıyor: 15 yıl sigortalılık şartı. Buna göre 01.01.1990 tarihinden itibaren 15 yılı dolduran işçi emeklilik nedeni ile iş akdini feshedebilecek. Yani bu işçi 2005 yılında diğer şartları da sağladığı için emeklilik nedeni ile fesih yoluna başvurma hakkını kazanacaktır.

Emeklilik nedeni ile fesih – 25 yıl 4500 gün şartı

Bir diğer emeklilik nedeniyle fesih türü 25 yıl 4500 gün koşulu ile fesihtir. 08.09.1999 sonrası sigorta girişi bulunanlar 25 yıldır sigortalı olma ve 4500 gün sigorta primi ödemiş olma şartlarını sağladıklarında emeklilik nedeni ile feshe hak kazanırlar. Bu fesih türü de 3600 gün 15 yıl ile benzer niteliklere sahiptir.

Yani emeklilik nedeni ile fesih için şu üç şartın birlikte sağlanmış olması gerekmektedir:

  • 08.09.1999 tarihinden sonra sigorta girişinin yapılmış olması
  • 4500 gün sigorta priminin yatırılmış olması
  • 25 yıldır sigortalı olması

Emeklilik nedeniyle fesihte usul nedir?

Yukarıda belirttiğimiz şartları sağlayan işçi emeklilik nedeni ile fesih hakkını kullanmak istiyor ise sigorta müdürlüklerine başvurarak bu şartları sağladığını ispat etmelidir. Bunun için sigorta müdürlüklerinden yasada belirtilen şartları sağladığını gösterir bir dilekçe alarak bahse konu dilekçeyi işverenine sunmalı ve fesih hakkını kullanmalıdır.

İşçi emeklilik nedeniyle fesih halinde işverene ihbar süresi tanımalı mı?

Hayır. İşçinin, emeklilik nedeni ile fesih hakkını kullandığında ihbar süresi tanıma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Yani işçi ihbar süresinde çalışmak zorunda değildir. İşveren işçiyi ihbar süresinde çalışmaya zorlayamaz.

İşçi emeklilik nedeniyle fesih halinde ihbar tazminatına hak kazanır mı?

İhbar tazminatı, sözleşmesi feshedilen tarafça talep edilebilen bir alacak türüdür. İş sözleşmesini fesheden taraf ihbar tazminatı talep edemez. Emeklilik nedeni ile iş sözleşmesinin feshedilmesi halinde fesih işçi tarafından yapıldığı için, işçinin ihbar tazminatına hak kazanması mümkün değildir.

İşçi emeklilik nedeniyle fesih yoluna başvurursa kıdem tazminatına hak kazanır!

İşçi emeklilik nedeni ile iş sözleşmesini feshederse kıdem tazminatına hak kazanır. İşveren kıdem tazminatını fesih tarihi itibari ile derhal yapmalıdır. İşveren kıdem tazminatı ödemeyi reddederse işçi iş mahkemesinde alacak davası açarak kıdem tazminatını talep edebilir.

İşçi emeklilik nedeniyle iş sözleşmesini feshettikten sonra yeniden çalışabilir mi?

İşçi emeklilik nedeni ile iş sözleşmesini feshettikten sonra yeniden çalışabilir. Kanun buna engel bir düzenlemeye yer vermemiştir. Yani işveren, işçinin emeklilik nedeni ile işten ayrılmasından sonra başka bir işte çalışmasını öne sürerek kıdem tazminatı ödemekten imtina edemez ya da ödemiş olduğu kıdem tazminatını talep edemez.

Yargıtay 22. Hukuk Dairesi’nin 2012/10954E. 2013/909K sayılı ve 25.01.2013 tarihli kararında da bu hususa açıkça yer verilmiştir:

“Davalı on beş yıl sigortalılık ve 3600 gün prim günü şartlarını sağladığı için istifa dilekçesi ile kıdem tazminatını alarak iş yerinden ayrılmıştır. Davacının iş yerinden ayrıldıktan sonra başka bir firmada çalışması hakkın kötü niyetli kullanılması olarak değerlendirilemez. Davalı kanunun kendisine verdiği emeklilik hakkını kullanmıştır. Kanunda tanınan bu hakkın amacı, iş yerinde çalışarak yıpranmış olan ve bu arada sigortalılık yılı ile prim ödeme süresine ait yükümlülükleri tamamlamış olan işçinin, emeklilik için bir yaşı beklemesine gerek olmadan iş sözleşmesini aktif sonlandırabilmesine imkan tanımaktır. Davacının ödenen kıdem tazminatının iadesine ilişkin talebinin reddi yerine kabulüne karar verilmesi hukuka aykırıdır.”

İşveren emeklilik nedeni ile fesihten sonra işçiyi çalıştırmak zorunda mı?

İşçi emeklilik nedeni ile feshe ilişkin şartları sağladığına dair yazıyı SGK’dan aldıktan sonra fesih iradesi ile birlikte işverene sunarsa artık iş sözleşmesi feshedilmiş sayılır. İşveren, bu bildirimden sonra işçiyi yeniden aynı işte çalıştırmaya devam etmek zorunda değildir. Ancak uygulamada işçiler toplu para almak amacı ile bu yola başvurmaktadırlar. İşveren dilerse bu işçi ile çalışmaya devam edebilir.

İşçi kaç kere emeklilik nedeni ile fesih hakkını kullanarak kıdem tazminatı alabilir?

Uygulamada SGK işçiye sadece iki kere emeklilik nedeni ile kıdem tazminatı almaya hak kazandığına ilişkin yazı vermektedir. Bu sebeple işçi emeklilik nedeni ile fesih yoluna iki kere başvurabilir. Örneğin işçi A iş yerinde 5 yıl çalıştı. Yukarıdaki şartları sağladı ve emeklilik nedeni ile iş akdini feshetti. A iş yerinden 5 yıllık kıdem tazminatını almaya hak kazanır. Ardından B iş yerinde 1 yıl çalıştı. Yine yukarıda belirtilen şekilde SGK’dan yazı alarak işverene vermek sureti ile iş sözleşmesini emeklilik nedeni ile feshedebilir. Bu kez de 1 yıla ilişkin kıdem tazminatını alır.

Emeklilik nedeni ile fesih bir istifa değildir!

Emeklilik nedeniyle fesih, uygulamada çalışanlar arasında çoğu zaman emeklilik nedeni ile istifa olarak adlandırılabilmektedir. Oysa istifa kural olarak geçersiz ve haksız bir fesih anlamına gelmektedir. Bu sebeple emeklilik nedeni ile istifa hukuken doğru bir tanım değildir. Oysa emeklilik nedeni ile fesih, haklı bir sebebe dayanmaktadır. Dolayısı ile hukuka uygun bir fesih türüdür.

 

Yazar Hakkında

admin

Yorum Yap